Ministerstwo Sprawiedliwości szykuje nowelizację Prawa upadłościowego. Standardowy okres planu spłaty w upadłości konsumenckiej ma spaść z maksymalnie 7 lat do 3 lat w typowych sprawach. Zmiany wejdą w życie na początku 2027 roku. Projekt trafi do konsultacji publicznych na przełomie czerwca i lipca 2026 r. To jedna z najbardziej oczekiwanych reform w obszarze oddłużania konsumentów.
Projekt doprecyzowuje też ochronę dłużników przed utratą dachu nad głową. Po sprzedaży lokalu przez syndyka dłużnik dostanie środki na wynajem mieszkania. Cel to równowaga między interesami wierzycieli a minimalnymi standardami socjalnymi dla zadłużonych. Eksperci mówią, że zmiany mogą przyspieszyć oddłużanie i zwiększyć dostępność upadłości konsumenckiej.
Krótszy plan spłaty – główne założenia nowelizacji
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje nowelizację Prawa upadłościowego. Standardowy okres planu spłaty ma być skrócony z maksymalnie 7 lat do 3 lat w typowych sprawach. Według wstępnych założeń dłużnicy w dobrej wierze kończyliby plan spłaty w przedziale 18–36 miesięcy. To diametralna zmiana wobec obecnych regulacji, które przewidują nawet 7-letnie okresy.
Dłuższe okresy – do 4 lub 5 lat – zostaną dla przypadków rażącego niedbalstwa lub braku współpracy z syndykiem. Resort chce zdyscyplinować osoby, które celowo doprowadziły się do bankructwa, ale nie karać tych w trudnej sytuacji życiowej. Przepisy różnicują czas planu w zależności od stopnia winy dłużnika.
Nowelizacja uprości też procedurę zatwierdzania planu spłaty przez sędziego-komisarza. Wprowadzone zostaną sztywne ramy czasowe na składanie wniosków i wydawanie postanowień. Ministerstwo liczy, że średni czas postępowania upadłościowego skróci się o około rok.
Ochrona środków na wynajem mieszkania po sprzedaży przez syndyka
Projekt doprecyzowuje zasady pozostawiania dłużnikowi środków na wynajem mieszkania po sprzedaży jego lokalu przez syndyka. Obecne przepisy są nieprecyzyjne – prowadzi to do sporów interpretacyjnych i często zostawia dłużników bez wsparcia mieszkaniowego. Nowe regulacje wprowadzą jednoznaczne wytyczne.
Zgodnie z proponowanymi zmianami syndyk będzie musiał wydzielić z sumy ze sprzedaży lokalu kwotę równą rynkowym kosztom wynajmu podobnego mieszkania na okres do 24 miesięcy. Środki będą wypłacane dłużnikowi w comiesięcznych ratach, pod warunkiem że przeznaczy je na najem. Ma to chronić podstawowe potrzeby mieszkaniowe dłużnika i jego rodziny.
Resort zapowiada konsultacje publiczne na przełomie czerwca i lipca 2026 r. Wejście zmian w życie planowane jest od początku 2027 r. W konsultacjach wezmą udział organizacje konsumenckie, związki komornicze i izby syndyków. Ministerstwo liczy na konstruktywne uwagi, które dopracują przepisy.
Co zmiana oznacza dla dłużników i wierzycieli?
Nowe przepisy skrócą czas oddłużania. To może zwiększyć dostępność upadłości konsumenckiej. Dla dłużników w dobrej wierze oznacza szybsze zakończenie planu spłaty – nawet w 18 miesięcy. To zachęta dla osób z przejściowymi problemami finansowymi, by skorzystać z upadłości konsumenckiej zamiast popadać w spiralę zadłużenia na lata.
Dłużnicy w dobrej wierze mogą liczyć na szybsze zakończenie planu spłaty – nawet w 18 miesięcy. Zachowanie środków na wynajem ma chronić ich przed utratą dachu nad głową po sprzedaży mieszkania. Obecnie wielu dłużników obawia się, że po ogłoszeniu upadłości stracą miejsce zamieszkania – to zniechęca ich do skorzystania z procedury.
Dla wierzycieli skrócenie planu spłaty oznacza szybsze odzyskanie części należności. Ale też ryzyko, że dłużnicy o niższych dochodach spłacą mniej. Resort argumentuje, że większa liczba dłużników objętych planem spłaty zrekompensuje niższe kwoty od poszczególnych osób. Projekt wprowadza mechanizmy przeciwdziałania nadużyciom – osoby w złej wierze podlegać będą dłuższym okresom spłaty.
Czy skrócenie planu spłaty do 3 lat i ochrona środków na wynajem odciąży dłużników, czy zwiększy ryzyko nadużyć? Odpowiedź poznamy po konsultacjach publicznych i ostatecznym kształcie ustawy.